Een samengestelde gids over algoritmische geletterdheid voor digitale begeleiders en inclusiewerkers. Blader door de bronnen om algoritmes beter te begrijpen en de burgers die er dagelijks mee te maken hebben beter te ondersteunen.
Mijn leerdoel is:
Mijn voorkeursformaat is:
Mijn voorkeurstaal is:
Mijn tijdsinvestering is:
Mijn prioriteitsniveau is:
AI is geen magie — het is een set statistische patroonherkenningstechnieken die goed werken in afgebakende domeinen maar op voorspelbare manieren falen. Zodra...
Lees meer →AI is al verweven met het Nederlandse dagelijks leven — van gemeentelijke algoritmes tot tools voor arbeidsbemiddeling — en de basis ervan begrijpen helpt je te...
Lees meer →AI-geletterdheid gaat niet over kunnen programmeren — het gaat over goede vragen kunnen stellen, aannames toetsen en geïnformeerd debat begeleiden. Precies wat...
Lees meer →Een AI-model wordt volledig bepaald door wat je het laat zien — verander de trainingsdata en je verandert het gedrag compleet. Er is geen 'intelligentie' los...
Lees meer →Generatieve AI is "models all the way down": elk model rust op een dataset die zelf het product is van eerdere modellen, scrapingkeuzes en aannames. De...
Lees meer →Elke moeiteloze AI-interactie rust op een systeem van mijnbouw, productie, arbeid en data-extractie op planetaire schaal. Het gemak is echt, maar de enorme,...
Lees meer →Digitaal welzijn en privacy zijn geen alles-of-niets — kleine, concrete acties tellen op, en je opties kennen is de eerste stap.
Lees meer →Platforms voeren een dubbele illusie op — consumenten overtuigen dat alles geautomatiseerd is, en werkers overtuigen dat hun taken geen 'echt werk' zijn. Beide...
Lees meer →Je staat er niet alleen voor — er is een nationale gemeenschap van mensen die precies jouw werk doen en tools, vragen en ervaring delen. Aansluiting daarbij...
Lees meer →Je beroepsopleiding en officiële tools staan allemaal op één plek — weten waar ze zijn en ze systematisch gebruiken is zelf al een vaardigheid.
Lees meer →Gegevensbeschermingsrecht (de AVG) is een van de krachtigste instrumenten die je cliënten hebben — maar alleen als ze weten dat het bestaat en hoe het op hun...
Lees meer →Enkele van de meest ingrijpende algoritmische beslissingen in Frankrijk worden door publieke instellingen genomen over de meest kwetsbare burgers — en deze...
Lees meer →Digitale transformatie is niet alleen een technisch proces — het is een sociaal en politiek proces met winnaars en verliezers, en het gebeurt met publieke...
Lees meer →Burgers hebben concrete, afdwingbare rechten wanneer algoritmes ingrijpende beslissingen over hen nemen — waaronder het recht op uitleg, het recht op menselijke...
Lees meer →Technologiekeuzes in publieke diensten zijn waardekeuzes — en die waarden kunnen en moeten democratisch worden bediscussieerd, niet beslist door inkoopteams.
Lees meer →AI is een systeemtechnologie — zoals elektriciteit of het internet — wat betekent dat de effecten niet beperkt blijven maar overal doordringen. Dat vraagt om...
Lees meer →De Nederlandse gegevensbeschermingsautoriteit heeft de bevoegdheid om algoritmische systemen te onderzoeken en te beboeten — en gebruikt die bevoegdheid actief....
Lees meer →Transparantie is een noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarde voor verantwoording — het register maakt algoritmes zichtbaar, maar zichtbaarheid doet er...
Lees meer →Nederlandse burgers hebben digitale rechten die routinematig worden geschonden of genegeerd — weten welke rechten dat zijn, en hoe schendingen eruitzien, maakt...
Lees meer →Het Nederlandse digitale leven heeft zijn eigen specifieke dynamiek — Nederlandse bedrijven, Nederlandse overheidssystemen, Nederlandse juridische context — en...
Lees meer →Algoritmisch management is geen neutrale technische tool — het versterkt systematisch de macht van werkgevers terwijl het die verbergt achter de fictie van...
Lees meer →Je kunt cliënten niet helpen hun digitale vaardigheden te verbeteren zonder eerst eerlijk je eigen hiaten in kaart te brengen. Pix maakt die audit...
Lees meer →Aanbevelingsalgoritmes weerspiegelen niet alleen je interesses — ze vormen ze actief, en creëren terugkoppelingslussen die bestaande identiteiten versterken en...
Lees meer →Vooroordeel hoeft niet opzettelijk te zijn om schadelijk te zijn — een algoritme dat op bevooroordeelde historische data is getraind reproduceert en versterkt...
Lees meer →Gezichtsherkenningssystemen coderen culturele en historische vooroordelen in wiskundige functies — wat als 'normaal' telt is altijd een politiek en sociaal...
Lees meer →Digitale en mediageletterdheid zijn onlosmakelijk verbonden — AI begrijpen is onderdeel van begrijpen hoe media onze informatieomgeving vormgeven.
Lees meer →De digitale kloof gaat niet alleen over toegang — het gaat over de macht om de digitale omgeving waarin je leeft te begrijpen, te bekritiseren en vorm te...
Lees meer →AI bestaat niet in een vacuüm — elke sector kent zijn eigen specifieke AI-dynamiek, risico's en kansen. Een begeleider die AI in de gezondheidszorg begrijpt,...
Lees meer →Generatieve AI vertegenwoordigt een kwalitatieve verschuiving ten opzichte van eerdere AI — het produceert ogenschijnlijk originele inhoud in plaats van alleen...
Lees meer →Complexe academische ideeën over AI kunnen in 15 minuten helder worden uitgelegd door iemand die ze echt begrijpt — en het academische kader begrijpen helpt je...
Lees meer →De wiskunde achter AI is niet buiten bereik van niet-specialisten — met goede visualisatie en didactiek worden de kernideeën echt begrijpelijk.
Lees meer →Een chatbotantwoord is niet gewichtloos: erachter schuilt een lange materiële keten van mijnbouw, productie, energie en menselijke arbeid. Die keten zichtbaar...
Lees meer →Een taalmodel is geen geïsoleerd hulpmiddel maar een knooppunt in een web van ecologische en sociale afhankelijkheden. Kijken naar de "ecologieën" rond een...
Lees meer →AI-geletterdheid kan beginnen bij gezelligheid in plaats van bij expertise: samen gaan zitten om over AI te praten verlaagt de drempel en maakt het onderwerp...
Lees meer →De beelden die we gebruiken om over AI te praten bepalen mede hoe mensen erover denken: robot-en-blauw-brein-clichés laten AI magisch en autonoom lijken....
Lees meer →Een generatieve-AI-tool is het zichtbare topje van een uitgestrekt gebied van grondstoffenwinning, arbeid en infrastructuur. Dat gebied in kaart brengen maakt...
Lees meer →Technologiekeuzes zijn ontwerpkeuzes — en ontwerpkeuzes kunnen altijd anders worden gemaakt als we voor andere waarden kiezen.
Lees meer →AI-ontwikkeling is een geopolitieke race met ingrijpende gevolgen voor democratie, soevereiniteit en menselijke waardigheid — niet zomaar een verhaal over...
Lees meer →"Verdacht gedrag" is niet iets dat een camera objectief detecteert — het is een categorie die wordt gedefinieerd door onderbetaalde menselijke labelaars die...
Lees meer →Algoritmes verankerd in publieke diensten (scholen, uitkeringen, justitie) coderen politieke keuzes die worden gepresenteerd als technische neutraliteit — dat...
Lees meer →De werkelijke impact van een publiek algoritme is zelden wat de ontwerpers bedoelden; die wordt pas zichtbaar wanneer de verschillende mensen die het raakt...
Lees meer →Een instelling kan democratisch bepalen hoe ze met generatieve AI omgaat: in plaats van een top-downbeleid op te leggen, kan ze de betrokkenen bijeenroepen om...
Lees meer →De belangrijkste vragen over een AI-systeem komen vóór de invoering, niet erna: een gestructureerde zelfdiagnose dwingt een organisatie om de risico's voor de...
Lees meer →Sommige van de meest ingrijpende algoritmes zitten in de publieke gezondheidszorg, en ze coderen expliciete waardeafwegingen — tussen eerlijkheid, doelmatigheid...
Lees meer →Het internet hoeft niet te werken zoals Big Tech het heeft gebouwd — publieke instellingen kunnen andere waarden en andere tools kiezen.
Lees meer →Digitale rechten zijn politieke rechten — ze vereisen georganiseerde, collectieve belangenbehartiging om te verdedigen, en het Europese beleidslandschap...
Lees meer →De mensen die AI bouwen zijn geen monoliet — er is een grote, actieve gemeenschap in en rond de techsector die werkt aan ethischere uitkomsten. Aansluiting...
Lees meer →Er zijn echte, werkende alternatieven voor Big Tech-tools — daarvoor kiezen is een politieke daad, niet alleen een technische voorkeur.
Lees meer →Bijblijven met techregelgeving hoort bij het werk — en onafhankelijke, reclamevrije journalistiek is betrouwbaarder dan persberichten van techbedrijven.
Lees meer →Geautomatiseerde besluitvorming verspreidt zich snel over Europese publieke diensten — het landschap kennen helpt je te anticiperen op wat je cliënten hierna...
Lees meer →Algoritmes kunnen worden onderzocht — ze laten sporen na, produceren patronen en kunnen worden getest. Journalistiek en civic tech kunnen ze ter verantwoording...
Lees meer →Grote ideeën over technologie worden toegankelijk wanneer ze via menselijke verhalen worden verteld — en Tegenlicht doet dit beter dan bijna elke andere...
Lees meer →De meeste AI-'oplossingen' zijn oplossingen op zoek naar een probleem — en de hypecyclus dient de belangen van investeerders, niet van gebruikers.
Lees meer →De publieke houding tegenover AI is genuanceerder en bezorgder dan techbedrijven erkennen — en die zorgen zijn geworteld in echte schade.
Lees meer →AI-vooroordeel is geen abstract technisch probleem — het brengt concrete schade toe aan specifieke mensen, onevenredig vaak aan wie al gemarginaliseerd is, en...
Lees meer →Regels over het digitale leven hoeven niet door experts te worden opgelegd: mensen die door digitale uitsluiting worden geraakt kunnen collectief hun eigen...
Lees meer →Gegevensbeheer is een reeks concrete keuzes met echte gevolgen — en de afwegingen tussen gemak, privacy en veiligheid worden zichtbaar wanneer je die keuzes...
Lees meer →Gegevensbeschermingsrechten zijn een instrument voor macht, niet alleen voor privacy: door de data op te vragen en te bundelen die platforms over hen bewaren,...
Lees meer →Het ontwerpen van een AI-systeem vereist altijd het coderen van morele keuzes — en die keuzes zijn niet universeel, ze variëren per cultuur, context en waarden....
Lees meer →Ondoorzichtige systemen voor algoritmisch management kunnen van buitenaf ter verantwoording worden geroepen: wanneer de werkenden die aan een systeem...
Lees meer →De "ground truth" waarvan een model leert is een menselijke beoordeling, geen natuurfeit. Wanneer de betrokken gemeenschap de data labelt, heeft zij macht over...
Lees meer →Algoritmisch management verandert niet alleen de betaling — het hervormt identiteit, solidariteit en politiek bewustzijn. Werkers die het systeem begrijpen...
Lees meer →Wanneer platforms het verband tussen ritprijzen en chauffeursloon ondoorzichtig houden, is het samenvoegen van de eigen data van chauffeurs de enige manier om...
Lees meer →Een wijziging van een loonalgoritme is nooit neutraal: het herverdeelt inkomen en hervormt de zeggenschap en het welzijn van werkenden, vaak zonder aankondiging...
Lees meer →De ethische vragen die AI oproept zijn niet nieuw — ze sluiten aan op langlopende filosofische debatten over macht, handelingsvermogen en wat we elkaar...
Lees meer →Socialemediaplatforms zijn geen neutrale tools — het zijn machines om betrokkenheid te maximaliseren die op grote schaal gedrag hervormen, en dit mechanisme...
Lees meer →De huidige AI-boom wordt grotendeels gedreven door financiële speculatie, niet door echt nut — en dat begrijpen helpt je je eigen advies over AI-tools te...
Lees meer →Aanbeveling is redactioneel: door te bepalen wat het aan honderden miljoenen mensen toont, vormt een algoritme de publieke aandacht — en die sturing kan van...
Lees meer →Techethiek is niet abstract — het is een reeks concrete keuzes gemaakt door echte mensen, en die keuzes kunnen worden betwist en veranderd. Latitudes maakt dat...
Lees meer →Verschillende AI-systemen maken verschillende keuzes — ze zijn niet uitwisselbaar, en ze vergelijken onthult de waarden en beperkingen die in elk zijn...
Lees meer →Digitale competentie is een gestructureerde, leerbare set vaardigheden — geen vage eigenschap die je wel of niet hebt. Het kader kennen helpt je je eigen leren...
Lees meer →Neurale netwerken zijn geen magie — het zijn differentieerbare functies die voorspellingsfouten minimaliseren via vele kleine aanpassingen. Zodra je de...
Lees meer →Aanbevelingsalgoritmes zijn optimalisatieproblemen — en waarvoor ze optimaliseren (betrokkenheid, niet waarheid of welzijn) is een keuze die voorspelbare schade...
Lees meer →De gevaarlijkste AI-risico's zijn geen sciencefiction — het zijn technische eigenschappen van huidige systemen (misalignment, misleiding, hallucinatie) die door...
Lees meer →Neurale netwerken hoeven niet volledig oncontroleerbaar te zijn: in afgebakende settings kan hun gedrag formeel worden geanalyseerd en kan hun betrouwbaarheid...
Lees meer →